Nizip’e doğru yol alıyoruz. Birecik Baraj Gölü kıyısındaki Zeugma’ya vardığımızda herkesin yüzünden daha büyük, daha heybetli bir Roma kenti beklediği okunuyor.
Rehberimiz kazıların devam ettiğini, kentin büyük bölümünün hala yeraltında olduğunu söylüyor ve devam ediyor: “Zeugma, Kommagene Krallığı’nın dört büyük şehrinden biri. Fırat nehri yoluna devam ederken sadece iki noktada karşıya geçişe izin verir; biri Zeugma, diğeri Adıyaman ili sınırındaki Samsat’tır.“
Bu bilgi, diğer adı Belkıs olan kente neden “köprü”,”geçit” anlamına gelen Zeugma dendiğini de açıklıyor.
(zeugma’nın kısa öyküsü: Zeugma, M.Ö. 300 civarında Büyük İskender'in generallerinden Selevkos Nikador tarafından kurulmuş bir antik şehirdir. Bugün, Gaziantep ilinin Nizip ilçesi Belkıs köyü eteklerindedir. İlk olarak kurucusu adına Fıratlı Selevkos anlamına gelen "Selevkaya Euphrates" olarak anılan şehir Roma İmparatorluğu tarafından ele geçtikten sonra köprü anlamına gelen "Zeugma" ismiyle anılmaya başlandı. Antioch (Antakya) Çin arasında Fırat yoluyla oluşan geçitte liman olarak büyük bir ticari değer kazandı.
Yapılan kazı çalışmalarında A, B ve C olarak üç bölümde incelenen şehrin villaları ve çarşılarının bulunduğu A ve B bölümleri bugün Birecik Hidroelektrik Baraj gölü altında bulunmaktadır. Henüz kazı yapılmamış C bölümünde ileride bir açık hava müzesi oluşturulması planlanmaktadır. Antik şehir, Roma döneminden kalan mozaikleri ile dünyaca ünlüdür.Zeugma kazılarından çıkarılan mozaikler Gaziantep Müzesi'nde sergilenmektedir.)
Yola devam ediyoruz… Fırat hep yanımızda bize eşlik ediyor. Birecik’e vardığımızda Şanlıurfa Valiliği Çevre ve Orman Müdürlüğü’nün koruma altına aldığı Birecik kelaynakları ile tanışma fırsatı elde ediyoruz. Belli bir yaşa geldiklerinde kelleştiklerinden bu adı alan kelaynaklar, tarıma zararlı böcekleri yemekten çok hoşlanıyorlar, bu yüzden de bu bölgede yaşayanların büyük sevgisini kazanmışlar. Son 107 tane kalan kelaynaklar, soylarının devamı için koruma altındalar….
