Richard Dawkins, Darwin'in evrim kuramını popüler bir dille kaleme aldığı "The Selfish Gene" isimli kitabını 1976 yılında yazmış. İlk baskısı milyonlarca okuyucuya ulaşan "The Selfish Gene" 1989 yılında genişletilmiş ikinci baskısını yapmış. 1989 baskısına Dawkins iki yeni bölüm eklemiş.
Dawkins'in kitabı, Türkiye'de 1995 yılında, TUBİTAK Popüler Bilim Kitapları Serisi'nden, 1976 baskısından, "Gen Bencildir" ismiyle yayımlanmış. Benim elime geçen bu. Belki farklı bir yayınevinden yada farklı bir baskısı vardır. Bilmiyorum.
"Gen Bencildir"i bu sayfaya taşıyan özellik, Dawkins'in 11 bölümde "gen" yerine "mem" diye bir sözcük ortaya atması ve kültür iletimi ile genetik iletimi arasında bir benzerlik kurması, "kültürel evrim" kavramına açıklık getirmesi.
(Belirtmeden geçemeyeceğim: Profesörün http://richarddawkins.net/ adresindeki internet sitesine 10 Eylül 2008 tarihinde Türkiye çıkışlı sunuculardan yasak konulmuş. Siteye Türkiye'den girildiğinde yalnızca “Mahkeme kararıyla erişim engellenmiştir” ifadesi görünmekte. Ancak hangi mahkemenin hangi tarih ve sayılı kararı ile engellendiği belirtilmemekte. Yasaklama üzerine, siteden yapılan açıklamaya göre Türkiye'den mahkeme başvurusu yapan kişinin, Harun Yahya mahlâsını kullanan Adnan Oktar olduğu belirtilmiştir.)
Dawkins'e göre ezgiler, düşünceler, sloganlar, moda, çanak çömlek yapım yolları, kemer yapım şekli birer "mem" örneği. Dawkins'in söylediği şu: "Gen"lerle nasıl bireysel kalıtsal özellikleri sonraki kuşaklara geçiriyorsak, "mem"lerle de kültürel kalıtsal özellikleri sonraki kuşaklara geçiriyoruz. Tıpkı genlerin sperm ve yumurtalar yoluyla bir bedenden diğerine atlayarak gen havuzunda çoğalmaları gibi, "mem"lerde geniş anlamda taklit denilebilecek bir süreç yoluyla, bir beyinden diğerine zıplayarak mem havuzunda çoğalırlar.
Dawkins "mem"leri anlattığı bölümü şöyle bitiriyor: Ve öldüğümüzde ardımızda bırakabileceğimiz iki şey var: "Gen"ler ve "Mem"ler. Biz genlerimizi sonraki kuşaklara aktarmak için yapılmış gen makineleriyiz. Ancak genlerimiz üç nesil sonra etkisini yitirir. Her nesil devrettiğinde genlerin katkısı yarıya iner. Ancak bir düşünceniz varsa, bir ezgi bestelerseniz, bir şiir yazarsanız, bunlar mem havuzunda sonsuza kadar yaşar... Örneğin Sokrates'ten bir- iki gen kalmıştır, kimin umurunda? Ama Sokrates'ın mem kompleksleri hala yaşıyor.
Dawkins'in kitabını okurken anlıyorsunuz ki, "mem""lerin en hızlı yayılanları dini "mem"lerden olan "kör inançlar". Kör İnanç ne demek? Körü körüne güvenmek demek. Kanıt olmasa bile, hatta karşı kanıtlara rağmen güvenmek.
"Kör inançlar" amaca ulaşmak için her şeyi doğru gösterebilir. Kör İnanç memleri kendilerini çoğaltmak için en acımasız yollara başvurabilirler. Ve her şeyden hızlı yayılırlar. Çünkü basit, bilinçaltı bir yolla bireyin akılcı sorgulama yapma cesaretini kırarak kendi varoluşunu sağlamlaştırırlar.
Özetle diyorum hani, "yazı yazarak sevap kazanmak niyetinde olan bir kısım medya mensuplarına" aramızda para toplayıp yeni yıl armağanı olarak Dawkins'in kitabını mı armağan etsek?
Ey Kari;
Bu yazı biraz şifre gibi oldu biliyorum.
Özrüm şudur:
Anladınız siz onu :)
